“Không Gian thơ” sân chơi thơ mới dành cho người yêu thơ

   Ngày 07/04/2012 vừa qua, tại trường quay của Thi Đàn Việt Nam, đã diễn ra  chương trình “Không gian thơ” số đầu tiên với sự góp mặt của nhà thơ Lê Kim Giao – Trưởng ban biên tập chương trình Làng Cờ đài Truyền hình Việt Nam, nhà thơ Phạm Thượng Hiền – Hội viên Hội nhà báo Việt Nam và nhà thơ trẻ Phạm Hoàng Nam – Trưởng ban biên tập Thi đàn Việt Nam, cùng  các tác giả thơ đến từ Hà Nội. Dẫn chương trình trong “Không gian thơ” là hai MC quen thuộc của chương trình Thơ VTV1 đài truyền hình Việt Nam: Kiều Trang, Anh Vũ.

Phạm Thượng Hiền người vui chơi bên lề thơ

Đọc thơ Phạm Thượng Hiền, tôi bỗng dưng nhớ đến  câu tiếp thị khiêm tốn mà lại đầy tự tin, kín đáo của ngành Du Lịch Việt Nam, đó là: ” Việt Nam – Vẻ đẹp tiềm ẩn”.Và bản thân chữ Việt Nam cũng ẩn vào trong một logo có hình bông hoa sen kéo dài từ chữ “I”. Vì sao lại có sự liên tưởng đó? Đơn giản là vì nếu ta chỉ gặp tác giả ở ngoài đời, với tư cách là một cán bộ quản lý, là chánh văn phòng của ngành đường sắt Việt Nam, với cách giao tiếp hồ hởi, cởi mở, với dáng người đậm đà, chắc chắn, ít ai lại dễ dàng nghĩ rằng từ sâu thẳm trong anh vẫn đang chảy lai láng ” một hồn thơ tiềm ẩn”, một hồn thơ đầy trăn trở, đầy tâm huyết, không thiếu những bột phát say mê, lại cũng tỏa sáng một tình cảm biết chia sẻ, biết cảm thông, yêu đời, yêu người sâu nặng! Chính anh cũng đã tâm niệm :

“Thơ ca – nguồn sữa tôi yêu,

Từ ngày Mẹ lẩy câu Kiều ru tôi…”

Và từ sự khám phá ra tâm hồn mình, anh đã hồn hậu chia sẻ nó với mọi người:

“Tự mình soi kỹ hồn thi sỹ

gửi chút tình thơ tới mọi nhà“

Có sự chia sẻ đó, vì bản thân Phạm Thượng Hiền là một con người quảng giao, hướng ngoại. Anh không thể chịu đựng được sự cô đơn, trống trải trong đời:

” Khi vui không bạn cùng vui,

Lúc buồn, không kẻ chia đôi nỗi buồn!

Khi trở gió, lúc trăng tròn,

Không ai là bạn sắc son tự tình!…”

Trong một bài thơ khác, anh còn phân tích khía cạnh tình cảm này cụ thể và rành rẽ hơn:

” Niềm vui đến với ta,

Ào ào từ mọi phía!

Nỗi buồn đến với ta,

Nấp từ sau cánh cửa!

Niềm vui mà chia nhỏ

Thì nhân lên nụ cười,

Nỗi đau càng âm ỉ

Càng bập bùng khôn nguôi!…”

Chất thơ tiềm ẩn và chất tâm hồn dễ bộc bạch, dễ hòa đồng của Phạm Thượng Hiền  không hề là một biểu hiện của cảm xúc dễ dãi, hời hợt. Trái lại, nó tràn đầy tư duy sâu sắc và cao thượng, đôi khi triét lý, nhưng biết triết lý bằng hình tượng khá chọn lọc như trong bài “Sông Thương”:

” Nửa dòng trong để mai sau,

Nửa phù sa để cho nhau đắp bồi,

Thản nhiên chảy giữa núi đồi,

Non xa mà chẳng tìm nơi giấu mình!

Lên cao làm những thác gềnh,

Bên đê, lại tự khép mình, lạ chưa?

Đáy sâu nước chẳng dối lừa,

Đắm thuyền khúc cạn vì chưa hiểu lòng!…”

Chất triết lý xuất phát từ chính những sự vật trong đời thường còn được Phạm Thượng Hiền đẩy xa hơn nữa, như trong bài ” Nghịch lý”, đồng thời lại pha chất hồn nhiên, hóm hỉnh trong cánh nói ngắn ngọn, dân gian:

” Cỏ mọc dưới chân đồi

Trèo lên cao, lợp mái,

Buồng cau tít trên cao

Lân la vào đám cưới!

Đồng tiền không biết nói,

Mà gây hấn chiến tranh!

Cô Tấm vốn hiền lành,

Mà đa đoan đến thế!…”

Chất triết lya có khi còn ẩn vào một câu nói giản dị cứ như không, nhưng thực sự là câu nối phải qua biết bao từng trải của năm tháng, như: “Tuổi đã vào Thu, mới biết Thu…”. Hoặc một chiêm nghiệm lý thú từ bản thân: ” Lửa anh nhen chậm, cháy lâu…”, hay một chiêm nghiệm trong tình yêu: ” Anh như là con tàu / Mà em là ga cuối / Anh như là cánh chim /  Có em là vách núi”v.v…

Thơ Phạm Thượng Hiền còn thể hiện rõ chất sôi nổi, sống hết mình, lòng yêu đời mãnh liệt, không bao giờ chịu lãng đãng, nửa vời:

” Ta ngụp vào mắt nhau

Chưa đủ cho đã khát!

…Xin chớ vội buông rơi

Phút giây vàng quý giá!

Ước gì cùng hóa đá

Để muôn đời bên nhau”.

Cùng với những cung bậc tình cảm này, khi anh đẩy lên đến đỉnh, đến độ chín của “tình già“, thì nó đã biến thành một dạng “thép đã tôi thế đấy”, với tư cách diễn đạt dân dã mà hóm hỉnh, giản dị mà thuyết phục:

” Tre già đem uốn cong

Càng tăng thêm sức nỏ

Quá nức măng lên ngồng

Thành lũy xanh từ đó!

Âm ỉ cháy trong lòng

Lửa không nhen thành ngọn,

Nhưng là nhiệt lò cao

Tình yêu như sét đánh!

Lỡ thì, tim cô gái

Càng dữ dội tình yêu”.

Trong tình yêu, có những tình huống tưởng rất mong manh, những rào cản chỉ trong gang tấc mà không thể vượt qua. Phạm Thượng Hiền đã cụ thể tình huống éo le đó bằng cách  diễn tả cảnh một đôi nam nữ nằm sát vách nhau suốt cả chuyến đi dài, trong một toa tàu chòng chềnh :

” Chòng chành… gần thế mà xa,

Sông ngân rộng thế nhưng mà dễ sang

vách tàu, chỉ cách một gang

Bắc cầu dải yếm, hòng sang dễ gì?”

Ở bài này cũng như một số bài khác như ” Rau sạch”, “Bia hơi”, “Golfờ”…, ta thấy khả năng hoạt kê, hài ước trong thơ cũng được Phạm Thượng Hiền sử dụng khá đúng chỗ, cộng với nét chữ tình có pha chút hóm hỉnh như ở phần trên chúng ta đã làm quen với thơ anh, chúng ta thấy chất thơ của Phạm Thượng Hiền khá rộng mở, phóng khoáng và đa dạng. Anh còn có ưu điểm là biết mở rộng đề tài ra nhiều lĩnh vực.

Là một người con của ngành Đường sắt, trưởng thành trong ngành, tất nhiên anh đã có cả một chùm thơ hoành tráng về Đường sắt và những con người công tác trong ngành, với những tâm tư vui buồn của họ. Nhưng anh còn cảm thông với cuộc sống và tâm trạng của cả những người đánh cá Hồ Tây, người con gái Quảng Bình đảm đang, những người miền Trung bị bão lụt… Anh cũng viết nhiều vần thơ có nhiều tâm sự trong những chuyến đi công tác ở nước ngoài, như về cụ già người Việt ở tận Roma da diết lòng nhớ quê, cô gái trẻ xinh đẹp ở tận Zurich (Thụy sỹ) giàu tình cảm, hay cuộc sống sôi động, thoáng qua vài ấn tượng ở Sydney ( Australia).

Là một người chồng, người cha tận tụy, anh cũng đã dành chọn tình cảm thương yêu để viết một chùm thơ cảm động về gia đình. Từ việc suy nghĩ đặt tên cho con đến nếp sinh hoạt gia đình với lòng thương yêu, chăm chút vợ con, cho đến tình cảm xót xa, thương nhớ mẹ khi về bên dòng sông Ninh Cơ quê hương… Bài thơ về Mẹ cũng như nhiều bài thơ khác về tình yêu, về ngành Đường sắt của anh đã được nhiều nhạc sĩ yêu mến phổ nhạc.

Phạm Thượng Hiền mới sinh hoạt trong một số câu lạc bộ thơ, nhưng anh đã kịp để lại nhiều dấu ấn hứa hẹn và nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng bạn bè. Hy vọng rằng, sau những bước khởi động ban đầu tốt đẹp của anh đối với thơ ca, anh sẽ tiếp tục nâng cao năng lực sáng tác, rút kinh nghiệm trên từng bước đi đang khá thuận lợi của mình để có thêm nhiều đóng góp mới cao hơn, xa hơn, có bản sắc mạnh mẽ và sâu đậm hơn trên con đường phấn đấu tiến đến những giá trị hài hòa của Chân, Thiện, Mỹ trong thơ ca và trong cả quá trình tự hoàn thiện mình trong cuộc sống.

Nhà Thơ BẰNG VIỆT

Hà Nội, tháng 5/ 2008

Tọa đàm “Muôn nẻo đường thơ”

Chiều 13/06/2009, Thi San Việt Nam đã tổ chức tọa đàm văn học với chủ đề “Muôn nẻo đường thơ” với sự tham gia của các nhà thơ trong CLB Thơ Việt Nam: Nhà thơ – nhạc sĩ Đỗ Kim Yến, Nhà thơ Phạm Thượng Hiền, Nhà thơ – nhạc sĩ Phạm Văn Quang; nhà phê bình văn học Hoàng Thủy Hương; Chủ tịch CLB Thơ Trẻ Online Phạm Hoàng Nam; Thạc sĩ văn học Bùi Thị Thủy.

Cuộc tọa đàm hướng tới các vấn đề về thơ như nhìn chung về thơ hiện nay, một số vấn đề về thơ của hai nhà thơ Đỗ Kim Yến, Phạm Thượng Hiền và về việc tiến hành Website Thi Nhân cho các nhà thơ.

Bức tranh văn học đương đại đang dần khởi sắc với những gam màu tươi sáng của nhiều thể loại, trong đó thơ chiếm một vị trí không nhỏ. Thơ đang dần xác lập vị thế của mình trên diễn đàn văn học. Xét cho cùng, cái Mới của thơ trước hết là cái mới của mạch nguồn cảm xúc. Từ đó kéo theo những thay đổi của cấu trúc nghệ thuật. Thơ ca hiện nay đang mở rộng biên độ với nhiều chiều kích mới cho mạch cảm xúc của nhà thơ. Nhà phê bình văn học Hoàng Thủy Hương cho rằng đó là dấu hiệu đáng mừng. Đặc biệt là các sáng tác trẻ. Liều lĩnh, táo bạo, dám thể hiện, họ – những nhà thơ trẻ đã và đang khiêu khích, khước từ với những thành trì già nua của “văn chế” cũ.

Nhà thơ – nhạc sĩ Đỗ Kim Yến chia sẻ những kỉ niệm khi sáng tác thơ. Nhiều kỉ niệm đã trở thành giai thoại khá hấp dẫn. Thơ Đỗ Kim Yến giàu nhạc tính có lẽ do ảnh hưởng từ quá trình sáng tác nhạc. Nhà thơ Phạm Thượng Hiền chia sẻ quá trình đến với thơ như một “duyên nợ” từ thuở ấu thơ “Thơ ca nguồn sữa tôi yêu/ Từ ngày mẹ lẩy câu Kiều ru tôi”. Thơ Phạm Thượng Hiền đọng lại trong lòng độc giả bởi sự mộc mạc, chân thành và nặng tình quê tình người. Nhiều bài thơ của Phạm Thượng Hiền đã được nhạc sĩ Đỗ Kim Yến phổ nhạc rất thành công như ca khúc “Bên sông Ninh nhớ mẹ”, “Vinh quang đường sắt Việt Nam” …

Trong thời gian gần đây, Câu Lạc Bộ thơ Trẻ online đã tiến hành triển khai chương trình Website Thi Nhân cho các nhà thơ trong CLB Thơ Việt Nam. Thật sự Website Thi Nhân đã trở thành cầu nối đa chiều giữa các nhà thơ với nhau, giữa nhà thơ với bạn đọc khắp mọi miền Tổ quốc. Các Website của các nhà thơ Đỗ Kim Yến, nhà thơ Vũ Dương Tá, nhà thơ Phạm Thượng Hiền … đã thu hút số lượng độc giả khá lớn mặc dù chỉ mới lập hơn 1 tháng nay. Đây là một cách thức mới giúp các nhà thơ thuận tiện trong việc chia sẻ và giao lưu tác phẩm với bạn đọc. Buổi tọa đàm đã kết thúc trong không khí thân tình và ấp cúng.
Một số hình ảnh của buổi tọa đàm:

BBT ThiSanVietNam

Phạm Thượng Hiền qua Thi phẩm “Đời và thơ”

Nhà thơ Phạm Thượng Hiền sinh năm 1948; nhưng qua tác phẩm “Đời và thơ “vừa xuất bản năm 2008, bạn đọc thấy ông vẫn còn rất trẻ, đặc biệt là tình yêu với thi ca và với con người, ở đó, người phụ nữ trở thành một điểm sáng.

Là một người nặng lòng với thơ, PTH từng tâm sự ông có một người mẹ rất thuộc Kiều, và có một người chị tần tảo mà ông thương quý. Và người mẹ, người chị đã đi vào thơ ông với nhiều kỉ niệm:

Thơ ca nguồn sữa tôi yêu
Từ ngày mẹ lấy câu Kiều ru tôi!
…………….
Em đi Myanma
Chị ở nhà theo cha theo mẹ
Hai chị em. Giời chia hai ngả
Từng phút từng giây vời vợi xót xa…

Khi Thi san Việt Nam phỏng vấn PTH về nhạc phẩm Bên sông Ninh nhớ mẹ, ông trả lời: Có một lần tôi tới sông Ninh, bỗng thấy nhớ mẹ tôi. Thế là cảm tác viết được bài thơ…Tôi nghĩ trong cuộc đời mỗi người đàn ông có thể có một vài người phụ nữ. Nhưng phụ nữ là người mẹ chỉ có một mà thôi. – Cái tình của ông đối với mẹ thật là dịu dàng.

Nhiều bài thơ của PTH viết về ngành Đường sắt, ca ngợi thiên nhiên, ca ngợi những con tàu, và những con người. Có một người phụ nữ là đồng nghiệp của ông – một cô gái Quảng Bình rất vất vả, rất đảm đang, bị bệnh hiểm nghèo, PTH khi ấy là Chánh văn phòng Tổng cục Đường sắt cùng cơ quan, bè bạn đến thăm:

Nắm tay em anh chẳng muốn rời
Không thể thế, trời ơi! Không thể thế!

Và như một người anh, một người bạn chân thành, nhà thơ khuyến khích:

Còn chút bình sinh
Em hãy tự khẳng định mình
Đời sẽ cho em
- sự sống hồi sinh…

Trong thơ PTH có một người phụ nữ đã xuất hiện như một niềm an ủi, một niềm xẻ chia, nương tựa và hy vọng. Và nhà thơ, như một mách bảo, đã tìm đến với hình ảnh con tàu và cánh chim – biểu tượng thân thiết của cuộc đời ông để diễn tả ý mình trong một tứ thơ đầy thi vị:

Anh như là con tàu
Mà em là ga cuối
Anh như là cánh chim
Có em làm vách núi.

Ga cuối là ga con tàu đỗ lại, nơi con tàu sẽ được nghỉ ngơi. Và đó là sự bình yên lớn nhất mà con tàu có thể tìm thấy nơi bến đỗ. Nhà thơ PTH có nghề chính là Đường sắt – Du lịch, nên ông dường như hóa thân và thấu hiểu một cách sâu xa hạnh phúc của những con tàu ngày đi nghìn dặm, nên mới viết được như vậy. Còn vách núi – là vách núi nương theo cánh chim bay lên, gợi một độ cao. Hình ảnh anh – em / cánh chim – vách núi mở ra một không gian thơ – một không gian hạnh phúc: vừa nâng đỡ, vừa kêu gọi, vừa thử thách…


Trong bất cứ mối quan hệ nào thì điều quan trọng nhất đối với thi sĩ và đối với thi ca là một trạng thái tình cảm (ở đây là một trạng thái yêu thương) đã xuất hiện.Bài Muộn được viết cho kỉ niệm ngày Valentin 2008:

Em xuất hiện như cuồng phong giông tố
Khổ cả hai!

Cảm xúc lớn, bất ngờ và mạnh mẽ! Chắc chắn, tất cả những người bình thường, tất cả các bạn thơ trong số chúng ta, nếu như gần cuối cuộc đời vãn khao khát gặp một con người, hay gặp một điều khác thường làm ta bối rối, làm ta không hiểu nổi mình, thì nhất định sẽ mừng vui khi đón nhận thơ PTH. Và người viết bài này hoàn toàn tin rằng một trong những phụ nữ như thế, – một người đẹp – giông tố – nói như thơ PTH – nếu đi qua cuộc đời anh, nhất định sẽ gây ra một cơn bão, một cơn bão lòng mà chẳng dễ gì chống đỡ!


…Đọc thơ PTH, người đọc còn bắt gặp trong thơ ông một con người từng trải, thấm thía vui buồn, có khi rất cô đơn:

Khi trở gió, lúc trăng tròn
Không ai là bạn sắt son tự tình?

Nỗi cô đơn đó thấm đượm trong một triết lý sâu và nóng bỏng, day dứt như một vết thương:

Niềm vui mà chia nhỏ
thì nhân lên nụ cười
Nỗi dau càng âm ỉ
càng bập bùng khôn nguôi.

Và có lẽ đó cũng là lý do để một người thơ như ông vươn tới sự gặp gỡ giữa con người với con người, vươn tới sự đồng cảm, chia xẻ và hạnh phúc, và thắm thiết như là Đời và Thơ vậy!.

Được biết PTH đã có 8 bài thơ được các nhạc sĩ phổ nhạc. Xin giới thiệu với quý khán giả bài Bến sông Ninh nhớ mẹ, lời PTH, âm nhạc Đỗ Kim Yến.
Xin chúc nhà thơ giữ được hồn thơ trẻ mãi và hạnh phúc./.


                                                                                   Hoàng Thủy Hương